Sala przedszkolna to nie tylko miejsce prowadzenia zajęć. Jest przestrzenią, w której dzieci bawią się, tworzą, odpoczywają, nawiązują relacje i samodzielnie poznają świat. Odpowiednie podzielenie jej na strefy aktywności pomaga uporządkować codzienną pracę oraz wspiera rozwój przedszkolaków.

Strefy aktywności to wydzielone i czytelnie oznaczone miejsca przeznaczone do konkretnych rodzajów działania. Dzięki nim dziecko wie, gdzie może sięgnąć po książkę, zbudować konstrukcję, przygotować pracę plastyczną, przeprowadzić obserwację lub odpocząć od nadmiaru bodźców.

Strefy aktywności a „Kompas Jutra”

Nowa podstawa programowa wychowania przedszkolnego, związana z Reformą26 „Kompas Jutra”, zwraca uwagę na sposób organizowania przestrzeni edukacyjnej. Zaleca tworzenie z udziałem dzieci stałych i czasowych stref aktywności, które mogą funkcjonować zarówno w budynku przedszkola, jak i poza nim.

Wśród najważniejszych obszarów wskazano:

• czytelnictwo;
• budowanie i konstruowanie;
• działania artystyczne;
• odpoczywanie i wyciszenie;
• odkrywanie świata nauki i przyrody.

Nie oznacza to, że każda sala musi wyglądać identycznie. Układ stref należy dostosować do powierzchni pomieszczenia, możliwości placówki oraz indywidualnych potrzeb dzieci. Niektóre miejsca mogą być wspólne dla kilku grup albo znajdować się na korytarzu, w biblioteczce, ogrodzie czy innej dostępnej części przedszkola.

Dlaczego warto organizować strefy aktywności?

Przemyślany podział sali ułatwia dzieciom odnalezienie się w przestrzeni. Przedszkolaki mogą samodzielnie wybierać zajęcia, korzystać z dostępnych materiałów oraz uczyć się odkładania ich na odpowiednie miejsce.

Strefy pomagają rozwijać:

• samodzielność i poczucie sprawczości;
• umiejętność podejmowania decyzji;
• kreatywność i dziecięcą ciekawość;
• współpracę z rówieśnikami;
• odpowiedzialność za wspólną przestrzeń;
• koncentrację i umiejętność kończenia rozpoczętych działań;
• rozpoznawanie własnych potrzeb;
• umiejętność odpoczywania i regulowania emocji.

Dobrze zorganizowana przestrzeń daje dzieciom większą swobodę działania, ale jednocześnie wprowadza czytelny porządek oraz poczucie bezpieczeństwa.

Strefa czytania

Strefa czytania powinna być spokojnym i przytulnym miejscem, w którym dzieci mogą oglądać książki, słuchać opowiadań, poznawać bohaterów oraz tworzyć własne historie.

Warto wyposażyć ją w książki obrazkowe, bajki, albumy, atlasy, publikacje sensoryczne, pacynki, poduszki i wygodne siedziska. Książki najlepiej umieścić na półkach dostępnych dla dzieci, aby mogły samodzielnie po nie sięgać.

Strefa wspiera rozwój mowy, wyobraźni, koncentracji oraz zainteresowań czytelniczych.

Strefa budowania i konstruowania

To przestrzeń przeznaczona do planowania, tworzenia, sprawdzania i poprawiania różnych konstrukcji. Mogą się w niej znaleźć klocki, kartony, drewniane elementy, rolki, słomki konstrukcyjne, tkaniny oraz bezpieczne materiały naturalne i pochodzące z odzysku.

Podczas budowania dzieci rozwijają wyobraźnię przestrzenną, sprawność manualną, logiczne myślenie oraz umiejętność rozwiązywania problemów. Uczą się również współpracy, dzielenia materiałami i uzgadniania wspólnego planu.

Warto przewidzieć miejsce, w którym można pozostawić niedokończoną konstrukcję. Dziecko nie zawsze jest w stanie zakończyć rozbudowany projekt podczas jednej zabawy.

Strefa artystyczna

Strefa artystyczna pozwala dzieciom swobodnie wyrażać pomysły, emocje i doświadczenia. Może służyć do rysowania, malowania, wycinania, lepienia, tworzenia prac przestrzennych, muzykowania, tańczenia oraz organizowania zabaw teatralnych.

Materiały plastyczne, instrumenty, stroje i rekwizyty powinny być uporządkowane oraz możliwie łatwo dostępne. Dzięki temu dzieci mogą samodzielnie wybierać techniki i narzędzia.

Najważniejsze jest tutaj tworzenie według własnego pomysłu, a nie odtwarzanie jednakowych prac na podstawie jednego wzoru. Strefa ma zachęcać do eksperymentowania i poszukiwania indywidualnych rozwiązań.

Strefa odpoczynku

Strefa odpoczynku to bezpieczne miejsce dla dziecka, które potrzebuje ciszy, krótkiej przerwy albo ograniczenia liczby docierających bodźców. Można umieścić w niej miękkie siedziska, pufy, poduszki, słuchawki wyciszające, przytulanki, gniotki, zabawki sensoryczne oraz lampkę emitującą ciepłe światło.

Strefa odpoczynku nie może pełnić funkcji miejsca kary. Powinna być dostępna dla każdego dziecka, które chce się uspokoić, odpocząć lub pobyć przez chwilę w mniej intensywnym otoczeniu.

Takie miejsce wspiera dobrostan, regulowanie emocji i komfort sensoryczny przedszkolaków.

Strefa nauki i przyrody

W tej części sali dzieci mogą obserwować, porównywać, mierzyć, prowadzić proste doświadczenia i samodzielnie poszukiwać odpowiedzi na pojawiające się pytania.

Przydatne będą lupy, mikroskop, globus, atlasy, miarki, magnesy, pojemniki obserwacyjne, rośliny oraz różne okazy przyrodnicze. Wyposażenie strefy można zmieniać zależnie od pory roku, realizowanego projektu i aktualnych zainteresowań grupy.

Strefa nauki i przyrody rozwija ciekawość poznawczą, umiejętność obserwacji oraz naukę przez osobiste doświadczenie.

Dzieci jako współtwórcy przestrzeni

Strefy nie powinny być urządzone wyłącznie przez osoby dorosłe. Warto zaprosić dzieci do wspólnego planowania sali i zapytać, jakie materiały chciałyby znaleźć w poszczególnych miejscach.

Przedszkolaki mogą również uczestniczyć w ustalaniu prostych zasad dotyczących bezpieczeństwa, dzielenia się pomocami oraz sprzątania po zakończonej zabawie. Współdecydowanie wzmacnia dziecięcą sprawczość i uczy odpowiedzialności za wspólną przestrzeń.

Układ sali nie musi pozostawać niezmienny przez cały rok. Strefy mogą być modyfikowane, przenoszone i uzupełniane zgodnie z potrzebami grupy.

Jak oznaczyć strefy w sali?

Każde miejsce warto oznaczyć za pomocą czytelnej planszy z nazwą i ilustracją. Dzięki temu dzieci szybciej rozpoznają przeznaczenie stref, nawet jeśli nie potrafią jeszcze samodzielnie czytać.

Planszę można zawiesić:

• nad regałem z materiałami;
• przy wejściu do wydzielonego miejsca;
• na ścianie bezpośrednio związanej ze strefą;
• na odpowiedniej wysokości, aby była dobrze widoczna również dla dzieci.

Plansze porządkują przestrzeń i ułatwiają samodzielne korzystanie z wyposażenia, ale nie zastępują dobrze przemyślanej organizacji sali, swobodnej zabawy oraz aktywnego działania dzieci.

Co zawiera mój zestaw plansz do druku?

Gotowy materiał obejmuje 10 poziomych plansz w formacie A4. W zestawie znajdują się oznaczenia pięciu podstawowych stref:

• Strefa czytania;
• Strefa budowania i konstruowania;
• Strefa artystyczna;
• Strefa odpoczynku;
• Strefa nauki i przyrody.

Dodatkowo zestaw zawiera:

• trzy wersje tabliczki „Uwaga! Praca w toku. Proszę nie rozbierać”;
• dwie wersje tabliczki „Można podziwiać”.

Znaczniki można wykorzystać przy konstrukcjach z klocków, makietach, pracach przestrzennych, torach, układankach, hodowlach i eksperymentach. Pozwalają zachować projekt, do którego dziecko chce wrócić, albo oznaczyć gotową pracę przeznaczoną do zaprezentowania innym.

Jak przygotować plansze?

Materiał wystarczy pobrać i wydrukować. Plansze są przygotowane w poziomym formacie A4, ale można również powiększyć je do formatu A3. Dla zwiększenia trwałości warto użyć grubszego papieru lub zalaminować gotowe wydruki.

Znaczniki można umieścić w niewielkich stojakach, przykleić do patyczków, zamocować na klamerkach albo nakleić na sztywniejszy karton.

Przyjazna przestrzeń wspierająca rozwój

Strefy aktywności pomagają stworzyć salę, w której dziecko może samodzielnie wybierać, działać, tworzyć, eksperymentować i odpoczywać. Ułatwiają nauczycielowi organizację przestrzeni, a przedszkolakom zapewniają większą swobodę i poczucie bezpieczeństwa.

Najważniejsze, aby strefy były dostępne, funkcjonalne i dopasowane do rzeczywistych potrzeb grupy. Wówczas stają się nie tylko elementem wyposażenia sali, lecz przede wszystkim ważnym narzędziem wspierającym rozwój, dobrostan i sprawczość dziecka.

Podstawa prawna: Rozporządzenie Ministra Edukacji z 11 marca 2026 r., Dz.U. 2026 poz. 378.

Powiązane produkty:

Strefy aktywności do sali przedszkolnej (wersja 1) Plan pracy świetlicy szkolnej 2026/2027 – PDF Lapbook – szablony do druku (aż 70 wklejek!) Czytanie i pisanie liczb do 1500 – karty pracy do druku PDF Zadania z ułamkami dziesiętnymi – karty pracy do druku PDF Nauka procentów – karty pracy do druku PDF