„Wieża” Gustawa Herlinga-Grudzińskiego – 12 lekturowych wklejek do zeszytu o samotności, pamięci i granicach poznania. Na marginesie nauczyciel zapisał jedno słowo – „Perché?”, czyli „Dlaczego?”.

Co go zastanowiło w rozmowie przy furtce – odmowa Lebbrosa czy chwila wahania, która ją poprzedziła? Temu pytaniu poświęciłam jedną z 12 wklejek do opowiadania „Wieża”. Uczeń wraca do sceny, rozważa oba odczytania i sprawdza, jak jeden szczegół zmienia sens wypowiedzi.

Czyja to opowieść? Metryczka kieruje ucznia do pierwszego akapitu, w którym ustala on, kiedy i gdzie narrator spędza urlop oraz kto wcześniej mieszkał w domu pod górą Mucrone. W karcie „Kto zna czyją historię?” dopasowuje Lebbrosa, de Maistre’a, nauczyciela i narratora ramowego do śladów pozostawionych w tekście.

Następnie wyjaśnia, za czyim pośrednictwem słowa mieszkańca wieży docierają do narratora po blisko 150 latach. Osobna wklejka pozwala uporządkować sześć wydarzeń z różnych okresów życia bohaterów.

Dwie samotności w konkretnych scenach

• Ogród Lebbrosa. Uczeń śledzi drogę kwiatów od klombu do rąk dzieci. Przygląda się temu, jak Lebbroso pielęgnuje rośliny, skąd obserwuje swoich gości i dlaczego ich pożegnalny okrzyk ma dla niego znaczenie.
• Obecność siostry. Dwie nocne sceny pokazują więź rodzeństwa. Pierwsza wymaga uważnego wsłuchania się w to, co Lebbroso słyszy za drzwiami. Druga prowadzi do listu odnalezionego w Biblii siostry i decyzji, którą brat podejmuje po lekturze.
• Lebbroso i nauczyciel. W dwóch ramkach uczeń porównuje okoliczności odosobnienia mężczyzn. Sięga do szczegółów z życia w wieży i z relacji nauczyciela z sąsiadami, by rozważyć, na co każdy z bohaterów miał wpływ.
• Plac przed kościołem. Odtworzenie groźby niemieckiego sierżanta i kolejności wypowiedzi księdza oraz nauczyciela pomaga odczytać scenę z sierpnia 1944 roku. Pytanie o milczenie kobiet i dzieci pozostawia uczniowi miejsce na własną interpretację.