Ziemie polskie po Kongresie Wiedeńskim pozostawały pod panowaniem Rosji, Prus i Austrii. Kongres obradował w latach 1814–1815, po klęsce Napoleona Bonapartego, a jego uczestnicy zdecydowali o nowym porządku politycznym w Europie. Polacy liczyli na odbudowę państwa, jednak niepodległa Rzeczpospolita nie została przywrócona.
Utworzone wcześniej przez Napoleona Księstwo Warszawskie zostało zlikwidowane, a jego obszar podzielono. Największa część przypadła Rosji i utworzyła Królestwo Polskie, nazywane również Królestwem Kongresowym. Zachodnie ziemie Księstwa znalazły się pod panowaniem Prus, a Kraków wraz z okolicą otrzymał status odrębnego państwa-miasta.
Królestwo Polskie było połączone z Imperium Rosyjskim unią personalną. Oznaczało to, że car Aleksander I był jednocześnie królem Polski. Królestwo otrzymało konstytucję, własny sejm, armię, administrację, szkolnictwo i polski język urzędowy. Początkowo posiadało więc pewną autonomię, ale z czasem władze rosyjskie coraz częściej łamały konstytucję, ograniczały swobody i stosowały cenzurę.
Na ziemiach pod panowaniem Prus utworzono Wielkie Księstwo Poznańskie. Polakom obiecano ograniczoną autonomię oraz prawo do posługiwania się własnym językiem, jednak stopniowo przywileje te ograniczano. Z czasem nasilała się polityka germanizacyjna, której celem było upowszechnianie języka i kultury niemieckiej oraz osłabianie polskiej tożsamości narodowej.
Wolne Miasto Kraków, nazywane Rzecząpospolitą Krakowską, obejmowało Kraków i najbliższą okolicę. Formalnie było niewielkim, samodzielnym państwem, ale znajdowało się pod kontrolą Rosji, Prus i Austrii. Kraków stał się ważnym ośrodkiem polskiego życia kulturalnego, naukowego i działalności niepodległościowej. Po powstaniu krakowskim w 1846 roku został wcielony do Austrii.
Południowe ziemie dawnej Rzeczypospolitej, określane jako Galicja, nadal należały do Austrii. Region ten był słabo rozwinięty gospodarczo, a jego mieszkańcy często zmagali się z biedą. Początkowo władze austriackie prowadziły politykę centralizacji i germanizacji, natomiast większą autonomię Galicja uzyskała dopiero w drugiej połowie XIX wieku.
Wschodnie obszary dawnej Rzeczypospolitej, nazywane często ziemiami zabranymi, pozostawały bezpośrednio w granicach Imperium Rosyjskiego i nie należały do Królestwa Polskiego. Polacy mieszkający na tych terenach byli poddani rosyjskiej administracji, a po kolejnych powstaniach represje i rusyfikacja stawały się coraz silniejsze.
Decyzje Kongresu Wiedeńskiego sprawiły, że Polacy żyli w różnych państwach, podlegali odmiennym prawom i rozwijali się w innych warunkach gospodarczych. Mimo podziałów zachowali jednak język, kulturę, tradycje oraz świadomość narodową. Dążenie do odzyskania niepodległości prowadziło do rozwoju organizacji konspiracyjnych i wybuchu kolejnych zrywów, między innymi Powstania Listopadowego.
Gazetka szkolna – prezentacja PDF „Ziemie polskie po Kongresie Wiedeńskim” może w czytelny sposób przedstawić mapę podziału ziem polskich, decyzje kongresu, sytuację mieszkańców poszczególnych zaborów oraz najważniejsze różnice między utworzonymi obszarami. Dzięki uporządkowanym informacjom i ilustracjom uczniowie mogą łatwiej zrozumieć losy Polaków w XIX wieku oraz przyczyny ich dalszej walki o niepodległość.

















