Mikroskop to przyrząd optyczny służący do obserwowania bardzo małych obiektów, których nie można dokładnie zobaczyć gołym okiem. Dzięki niemu uczniowie mogą poznawać budowę komórek, tkanek, drobnych organizmów oraz innych elementów świata przyrody.
Najczęściej wykorzystywany w szkole jest mikroskop świetlny. Do tworzenia powiększonego obrazu używa światła oraz układu soczewek. Obserwowany obiekt umieszcza się na szkiełku podstawowym, przykrywa szkiełkiem nakrywkowym, a następnie układa na stoliku mikroskopu.
Okular znajduje się w górnej części mikroskopu. To przez niego patrzymy podczas obserwacji. Zawiera soczewkę, która dodatkowo powiększa obraz utworzony przez obiektyw. Okular może mieć na przykład powiększenie 10-krotne.
Obiektywy są umieszczone na obrotowym rewolwerze. Każdy z nich zapewnia inne powiększenie, na przykład 4-, 10- lub 40-krotne. Obracając rewolwer, można wybrać odpowiedni obiektyw. Obserwację najlepiej rozpoczynać od najmniejszego powiększenia.
Tubus łączy okular z obiektywami i utrzymuje właściwą odległość między soczewkami. Ważną częścią mikroskopu jest także stolik przedmiotowy, na którym umieszcza się preparat. Specjalne zaciski pomagają utrzymać szkiełko w odpowiednim położeniu.
Pod stolikiem znajdują się elementy odpowiadające za prawidłowe oświetlenie preparatu. Źródło światła lub lusterko kieruje światło w stronę obserwowanego obiektu, natomiast przysłona reguluje jego ilość. Kondensor skupia promienie świetlne na preparacie, dzięki czemu obraz staje się wyraźniejszy.
Do ustawiania ostrości służą dwie śruby. Śruba makrometryczna umożliwia szybkie i większe przesuwanie stolika lub tubusu, dlatego wykorzystuje się ją podczas wstępnego ustawiania obrazu. Śruba mikrometryczna pozwala na bardzo dokładne wyostrzenie szczegółów.
Wszystkie części mikroskopu są podtrzymywane przez statyw, który zapewnia stabilność urządzenia. W jego skład wchodzą między innymi ramię i podstawa. Mikroskop należy przenosić oburącz – jedną ręką trzymając za ramię, a drugą podtrzymując podstawę.
Całkowite powiększenie obrazu obliczamy, mnożąc powiększenie okularu przez powiększenie obiektywu. Jeżeli okular powiększa 10 razy, a obiektyw 40 razy, obserwowany obraz jest powiększony 400-krotnie. Większe powiększenie nie zawsze oznacza jednak większą wyrazistość, dlatego trzeba również właściwie ustawić ostrość i światło.
Podczas pracy z mikroskopem należy zachować ostrożność. Nie wolno dotykać soczewek palcami, a przy dużym powiększeniu trzeba uważać, aby obiektyw nie uderzył w preparat. Po zakończeniu obserwacji należy ustawić najmniejszy obiektyw, zdjąć preparat i zabezpieczyć urządzenie.
Gazetka szkolna „Budowa mikroskopu” w formie prezentacji PDF może pomóc uczniom poznać najważniejsze elementy mikroskopu, zrozumieć ich funkcje oraz nauczyć się prawidłowego prowadzenia obserwacji. Czytelne opisy, schematy i ilustracje sprawią, że budowa tego przyrządu stanie się łatwiejsza do zrozumienia i zapamiętania.

















