Czy można uniknąć nauki, a mimo to zdobyć wiedzę? Właśnie takie pytanie stoi w centrum powieści „Sposób na Alcybiadesa” Edmunda Niziurskiego. Jej bohaterami są uczniowie klasy VIII A warszawskiej szkoły imienia Samuela Lindego: Ciamciara, Zasępa, Słaby i Pędzel. Chłopcy nie należą do miłośników szkolnych obowiązków, dlatego próbują znaleźć skuteczną metodę na swoich nauczycieli.

Za zgromadzone pieniądze udaje im się zdobyć tylko jeden patent – SPONĘ, czyli „Sposób na Alcybiadesa”. Alcybiadesem uczniowie nazywają profesora Tymoteusza Misiaka, nauczyciela historii. Metoda polega na udawaniu ogromnego zainteresowania lekcją, zadawaniu odpowiednich pytań i kierowaniu nauczyciela na tematy, o których może długo opowiadać. Dzięki temu uczniowie mają uniknąć odpytywania.

Plan początkowo wydaje się skuteczny, ale szybko przynosi zupełnie nieoczekiwane rezultaty. Chłopcy zaczynają przygotowywać pytania, zdobywać historyczne rekwizyty i coraz uważniej słuchać opowieści profesora. Kiedy mają oprowadzić po Warszawie wycieczkę uczniów z Ełku, odkrywają, że potrafią opowiedzieć o historii miasta znacznie więcej, niż przypuszczali. Sposób na nauczyciela okazuje się tak naprawdę sposobem na samych uczniów.

Powieść w humorystyczny sposób opowiada o szkolnej codzienności, przyjaźni, uczniowskiej solidarności i poszukiwaniu dróg na skróty. Pokazuje również, że dobry nauczyciel potrafi rozbudzić ciekawość, a nauka może rozpocząć się nawet wtedy, gdy uczeń początkowo bardzo chce jej uniknąć.

Kolejność wydarzeń – jak uczniowski podstęp zmienił się w prawdziwą naukę?

Historia rozpoczyna się od wspomnień starszego Ciamciary, który po maturze odnajduje zapis dotyczący SPONY. Następnie narrator wraca do wydarzeń z klasy ósmej: problemów z ocenami, poszukiwania sposobu na nauczycieli, zakupu tajnej metody, pierwszych prób jej wykorzystania oraz finałowego sprawdzianu wiedzy podczas oprowadzania wycieczki.

Znajomość kolejności wydarzeń jest podstawową wiedzą, która porządkuje fabułę, pomaga zrozumieć przemianę bohaterów i prowadzi do właściwego odczytania problematyki lektury. Dopiero po połączeniu wszystkich zdarzeń można zauważyć, że chłopcy stopniowo przechodzą od niechęci do nauki do autentycznego zainteresowania historią.

Dlaczego warto znać kolejność wydarzeń?

• pozwala odróżnić wydarzenia bieżące od wspomnień narratora,
• pomaga uporządkować kolejne etapy poszukiwania i stosowania SPONY,
• ułatwia zrozumienie pojęć związanych z uczniowskim sposobem na Alcybiadesa,
• pokazuje, jak zmienia się nastawienie klasy do historii i profesora Misiaka,
• pomaga wskazać przyczyny oraz skutki działań Ciamciary i jego kolegów,
• pozwala dostrzec, dlaczego wycieczka z Ełku jest punktem kulminacyjnym opowieści,
• ułatwia omówienie problemu szukania dróg na skróty,
• porządkuje informacje o bohaterach, szkolnych miejscach i najważniejszych przygodach,
• pomaga przygotować streszczenie, plan wydarzeń oraz wypowiedź o przesłaniu książki.